vandaag149
gisteren195
deze week589
deze maand4970

Momenteel zijn 17 gasten en geen leden online

Deze site wordt u aangeboden door

Logo KH

Hollandse Waterlinie

In de 16e eeuw ontstond het idee om grote delen van Holland gelijktijdig te verdedigen. Tot dan toe was het gebruikelijk om de verdediging per vesting(-stad) te regelen.
Door het onder water zetten (inunderen) van grote stukken land hoopte men het de vijand moeilijk te maken. Via een ingenieus systeem met waterkeringen en sluizen worden aaneensluitende stukken land onder water gezet. De inlaatpunten voor het water in de linie zijn verdedigd door fortificaties en batterijen, net als de hoger gelegen wegen (accessen). Met betrekkelijk weinig militairen kon de Waterlinie worden verdedigd.

hollandse_waterlinie_oude

Van idee naar uitvoering
De eerste succesvolle inundatie was in 1573. Toen doorbrak Willem de Zwijger de Spaanse belegering van Alkmaar door de gronden rondom de stad onder water te zetten. Het jaar daarop deed hij, ondanks felle protesten van de boeren, datzelfde bij het beleg van Leiden. De eerste (provisorische) waterlinie werd in 1629 aangelegd om de provincies Holland en Utrecht te verdedigen. In het rampjaar 1672 werd haastig een strook land onder water gezet om het Franse leger van Lodewijk XIV tegen te houden voor zij Holland zouden veroveren. Utrecht was toen al bezet gebied. De linie liep van de Zuiderzee tot de Biesbosch, van Muiden via Woerden en Goejanverwellesluis naar Gorinchem.
Het inunderen kostte in 1672 nog veel tijd. Via de sluizen kon er soms niet genoeg water worden ingelaten, zodat men kades moest doorsteken. Hierop kwam tegenwerking van boeren die landbouwgrond verloren zagen gaan. Door strenge straffen kwamen de inundaties toch nog voor de Franse aanvallen gereed.

Oude en Nieuwe Waterliniehollandse_waterlinie_nieuwe
In 1676 werd de vrede getekend: de Vrede van Nijmegen maakte een einde aan de oorlog van Frankrijk tegen de Republiek der Zeven Verenigde Provinciën (1672-1676), waarbij een groot aantal landen betrokken was geraakt.
De Staten van Holland besloten de succesvolle waterlinie uit te bouwen tot een duurzame verdedigingslinie. Langs rivierdijken en belangrijke verkeerswegen kwamen forten te liggen.
Na 1815 werd de stad Utrecht permanent binnen de linie gebracht, waarmee een begin werd gemaakt met de Nieuwe Hollandse Waterlinie.
Tot 1822 had de Oude Hollandse Waterlinie militaire betekenis, daarna werd de Nieuwe Hollandse Waterlinie in gebruik genomen. Deze liep oostelijker; langs de oostgrens van de stad Utrecht.
De waterlinie is drie keer geïnundeerd: in de Frans-Duitse oorlog, in WO I en in WO II. De laatste inundatie van 1939 was niet zinvol omdat de vijand vliegtuigen inzette.

Nieuwe plannen voor de Hollandse Waterlinie
Van oudsher werd de westzijde van de linie gekenmerkt door verstedelijking, de oostzijde door openheid; daar mocht niet gebouwd worden omdat dit gebied onder water moest kunnen worden gezet. Deze situatie heeft tot 1990 geduurd.
Om te laten zien hoe cultuurhistorie kan doorwerken in de ruimtelijke inrichting heeft het rijk de Nieuwe Hollandse Waterlinie als nationaal project gelanceerd. In de Stuurgroep Nieuwe Hollandse Waterlinie werken 5 departementen, 5 provincies, 26 gemeenten en 3 waterschappen samen aan een scala van projecten.
Het projectbureau Nieuwe Hollandse Waterlinie heeft het project uitgewerkt in het plan Panorama Krayenhoff (Linieperspectief). Dit plan is in de beleidsnota's van de verschillende overheden opgenomen.
Het projectbureau zorgt bijvoorbeeld voor het opknappen van forten, waardoor deze gebouwen binnen de Linie een nieuwe maatschappelijke en economische functie krijgen en het aanleggen van fiets- en wandelroutes. Op verschillende plaatsen zijn informatiecentra ingericht, zoals in Fort Vechten bij Utrecht.
In 2008 hebben de overheden het Pact van Rijnauwen ondertekend, hierin liggen de afspraken tussen Rijk en provincies over de Nieuwe Hollandse Waterlinie voor drie jaar vast. Met de plannen is een bedrag van 150 miljoen euro gemoeid.

Zie ook: hollandsewaterlinie.nl

Wandelpad
Sinds 1 september 2004 is er een 145 km lange 'Waterliniepad' voor wandelaars uitgezet.Een routegids is verkrijgbaar bij www.wandelnet.nl